علائم سکته مغزی

امروزه بسیاری از افراد تمایل دارند تا با شناخت دقیق علائم سکته مغزی، در لحظه‌های حساس اقدام سریع کنند.

اما همواره باید بدانید که علائم سکته مغزی با فلج عضلات دست و پا، اختلال در گفتار، بلع و بینایی، و از دست رفتن تعادل شروع می‌شوند.

بعد از مشاهده این علائم، جهت جلوگیری از عوارض جدی باید بلافاصله به پزشک مراجعه

سکته مغزی

سکته مغزی زمانی رخ می دهد که خونرسانی به مغز به دلیل پاره شدن رگ های مغزی یا مسدود شدن آن ها، با مشکل مواجه شود.

زمانی که پارگی و انسداد در رگ های مغزی اتفاق می افتد خون و اکسیژن موجود در آن به بافت ‌های مغزی نرسیده و موجب بروز سکته مغزی می‌ شود.

گلبول‌ های قرمز و پروتئین های موجود در خون باعث جابجایی مواد مغذی و دی اکسید کربن در داخل بدن می‌شوند.

زمانی که اکسیژن به میزان کافی به بافت‌ های مغزی نرسد، سلول‌ ها دچار آسیب شده و کم کم می ‌میرند.

در این مواقع تمامی اندام‌ هایی که به وسیله آن قسمت از مغز تحت کنترل هستند دچار اختلال شده و فعالیت خود را از دست می ‌دهند.

افرادی که مبتلا به بیماری دیابت، فشار خون بالا و بیماری ‌های قلبی هستند، سن بالایی دارند و از سیگار استفاده می کنند بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به سکته مغزی هستند.

بهتر است علائم سکته مغزی را بشناسید تا در صورت مشاهده آنها خیلی زود پیگیری های پزشکی لازم را انجام دهید.

علائم سکته مغزی چگونه است؟

این علائم عبارتند از:

بی‌حسی یا ضعف ناگهانی در یک سمت بدن

زمانی که یک سمت از بدن شخص بیمار فلج شده و دچار بی حسی شود، نشانه ای از بروز سکته مغزی است.

مثلا ممکن است در پلک شخص افتادگی ایجاد شود یا در هنگام خندیدن ناموزونی مشاهده شود یا حتی شاید فرد قادر به حرکت دست و پای یک سمت از بدن خود نباشد.

گیج بودن

زمانی که شخص دچار گیجی بوده و نسبت به اطراف خود آگاهی نداشته باشد سکته مغزی رخ داده است.

در این شرایط فرد حتی قادر به درست صحبت کردن نیست و صحبت های اطرافیان را هم به خوبی متوجه نمی‌شود.

 سردرد شدید و ناگهانی

زمانی که شخص با سردرد بسیار شدید مواجه شود به صورتی که این سردرد با گیجی، حالت تهوع و رفتار های غیر طبیعی و ناآگاهانه همراه باشد، احتمالا دچار سکته مغزی شده است.

تاری یا دوبینی ناگهانی در یک یا هر دو چشم

زمانی که دید شخص دچار اختلال شده و یکی از چشم ها یا هر دو را درگیر کرده باشد سکته مغزی رخ داده است.

این اختلال به صورت تاری در دید یا تاریکی اتفاق میفتد.

وجود تپش قلب

برای اینکه خونرسانی به مغز انجام شود قلب بسیار تلاش کرده که با تپش قلب و نفس تنگی همراه می‌شود.

سرگیجه و از دست دادن تعادل

آن زمان که فرد تعادل نداشته، تلو تلو بخورد و به صورت ناگهانی بیفتد، دچار سکته مغزی شده است.

در این مواقع فرد به راحتی مسیر خود را پیدا نمی کند.

علائم قبل از سکته مغزی (علائم هشدار دهنده سکته مغزی)

امروزه بسیاری از افراد تمایل دارند تا با روش‌های پیشگیرانه و شناخت زودهنگام، از عوارض خطرناک مانند سکته مغزی پیشگیری کنند.

اما همواره باید بدانید که علائم قبل از سکته مغزی، به عنوان علائم هشدار دهنده، می‌توانند در روزها یا حتی هفته‌ها قبل از وقوع این وضعیت خطرناک ظاهر شوند و شناسایی به‌موقع آن‌ها می‌تواند جان فرد را نجات دهد.

متخصصان مغز و اعصاب تأکید می‌کنند این علائم ممکن است ناگهانی یا تدریجی باشند و شامل موارد زیر می‌گردند:

• سردرد ناگهانی، شدید و بی‌سابقه
• تاری دید یا مشکلات در بینایی، دیدن نقاط سیاه
• افتادن و عدم توانایی در حفظ تعادل
• تعریق بیش از حد
• مشکل در تلفظ کلمات
• ناتوانی در فهمیدن صحبت‌های دیگران
• ضعف یا فلج یک یا دو طرف بدن به صورت ناگهانی
• درد قفسه سینه
• سرگیجه یا حالت گیجی ناگهانی

در صورت مشاهده حتی یکی از این علائم هشدار دهنده، متخصصان به شدت توصیه می‌کنند که فوراً با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین مرکز درمانی مراجعه نمایید.

خوشبختانه با اقدام سریع و روش‌های نوین درمانی، شانس بهبودی کامل بسیار بالا است و می‌توان از عوارض جبران‌ناپذیر پیشگیری کرد.

علائم سکته مغزی در زنان

نشانه‌های سکته مغزی در زنان ممکن است تا حدی با مردان متفاوت باشد.

به دلیل تفاوت‌های هورمونی و جنسیتی، این علائم گاهی خفیف‌تر بروز می‌کنند. برخی از مهم‌ترین علائم سکته مغزی در زنان عبارت‌اند از:

• احساس درد در قفسه سینه که ممکن است با درد قلبی اشتباه گرفته شود. این درد می‌تواند به بازوها، شانه، گردن یا فک نیز گسترش یابد.
• ضعف و خستگی ناگهانی و غیرقابل‌توجیه
• تنگی نفس همراه با درد قفسه سینه یا سایر نشانه‌ها
• حالت تهوع، استفراغ و ناراحتی معده
• کاهش سطح هوشیاری یا اختلال در آگاهی
• مشکل در گفتار، درک یا بیان کلمات

علائم سکته مغزی خفیف یا گذرا (TIA)

روزه بسیاری از افراد تمایل دارند تا با شناخت زودهنگام علائم هشدار دهنده، از عوارض خطرناک مانند سکته مغزی پیشگیری کنند.

باید بدانید که حمله ایسکمیک گذرا (TIA) یا سکته خفیف، یک وضعیت اضطراری است که علائم آن شبیه سکته کامل بوده اما معمولاً کوتاه‌مدت است و خودبه‌خود برطرف می‌شود.

متخصصان مغز و اعصاب تأکید می‌کنند که این علائم نشانه جدی انسداد موقت عروق مغز هستند و نادیده گرفتن آن‌ها می‌تواند به سکته کامل و جبران‌ناپذیر منجر شود.

علائم اصلی سکته خفیف عبارتند از:

• بی‌حسی موقتی در یک سمت صورت یا بدن: احساس کرختی یا گزگز ناگهانی در یک طرف صورت، دست یا پا که معمولاً چند دقیقه تا یک ساعت طول می‌کشد.
• مشکل کوتاه‌مدت در گفتار یا دید: لکنت ناگهانی، مشکل در پیدا کردن کلمات، تاری دید یا دوبینی در یک یا هر دو چشم.
• بازگشت علائم پس از چند دقیقه یا ساعت: خوشبختانه علائم TIA معمولاً ظرف ۲۴ ساعت (اغلب کمتر از یک ساعت) کاملاً برطرف می‌شوند، اما این به معنای بی‌خطر بودن نیست.
• خطر تبدیل سکته خفیف به سکته کامل: متخصصان هشدار می‌دهند که بیش از ۳۰ درصد افرادی که TIA را تجربه می‌کنند، در روزهای یا هفته‌های بعد دچار سکته مغزی کامل می‌شوند.

در صورت مشاهده حتی یکی از این علائم، متخصصان به شدت توصیه می‌کنند فوراً با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین مرکز درمانی مراجعه نمایید.

اقدام سریع با روش‌های نوین تصویربرداری و پیشگیری، می‌تواند خطر سکته کامل را به‌طور چشمگیری کاهش دهد و سلامتی را حفظ کند.

علائم سکته مغزی در سالمندان

در سالمندان، سکته مغزی معمولاً با نشانه‌های زیر همراه است:

• ضعف یا کاهش قدرت عضلانی
• لرزش، بی‌تعادلی و دشواری در راه رفتن
• مشکلات گفتاری یا درک کلمات (مانند اختلال در تلفظ یا فهم)
• تاری دید، کاهش بینایی یا از دست دادن بینایی در یک یا هر دو چشم
• سردرد شدید و ناگهانی
• گیجی و سردرگمی ذهنی

عوامل خطر سکته مغزی

• فشار خون بالا و کلسترول زیاد: فشار خون بالا شایع‌ترین عامل خطر سکته است؛ فشار مداوم روی عروق باعث ضعیف شدن و پارگی یا انسداد آن‌ها می‌شود. کلسترول بالا نیز با ایجاد پلاک در عروق مغز، جریان خون را مختل می‌کند و خطر سکته ایسکمیک را افزایش می‌دهد.
• دیابت و بیماری‌های قلبی: دیابت با آسیب به عروق کوچک و بزرگ، خطر سکته را دو تا چهار برابر می‌کند. بیماری‌های قلبی مانند فیبریلاسیون دهلیزی یا نارسایی قلب نیز با ایجاد لخته، احتمال سکته را بالا می‌برند.
• استعمال دخانیات و الکل: سیگار کشیدن عروق را تنگ و سخت می‌کند و خطر سکته را دو برابر می‌نماید. مصرف زیاد الکل نیز فشار خون را افزایش داده و می‌تواند باعث خونریزی مغزی شود.
• سبک زندگی ناسالم و کم‌تحرکی: رژیم غذایی پرچرب و پرنمک، اضافه وزن و عدم ورزش منظم، همگی با افزایش فشار خون، کلسترول و چاقی، خطر سکته را به‌طور جدی بالا می‌برند.

متخصصان توصیه می‌کنند با کنترل منظم فشار خون، ترک سیگار، رژیم غذایی سالم، ورزش روزانه و مدیریت دیابت، می‌توان این عوامل را به حداقل رساند و از سکته مغزی پیشگیری کرد. مراقبت از خودتان بهترین سرمایه برای سلامتی طولانی‌مدت است.

سکته مغزی و فراموشی

با بروز سکته مغزی آن قسمت از مغز که مسئول حافظه است به دلیل عدم خونرسانی به مغز دچار آسیب شده و مشکلاتی را در حافظه ایجاد می کند و باعث فراموشی در شخص بیمار می گردد.

عواملی چون آسیب دیدن قسمت هایی از مغز و بروز مشکلاتی در حافظه، آسیب دیدن سیستم عصبی مرکزی مغز و وجود اختلال در جریان یافتن خون در داخل مغز، باعث فراموشی بعد از سکته مغزی می‌شوند.

انواع سکته مغزی

سکته مغزی دارای انواع مختلف است که هر کدام علائمی دارند، ولی در اکثر مواقع علائم آنها مشابه همدیگر است.

علائم رخ داده در فرد بیمار باید جدی گرفته شود زیرا در صورت بروز سکته مغزی باید تا حد امکان درمان سکته مغزی سریع انجام شود. انواع این سکته و علائم آن عبارتند از:

هموراژیک یا سکته خونریزی دهنده

سکته مغزی هموراژیک زمانی رخ می دهد که شخص بیمار دچار ضربه، تومور و فشار خون بالا شده و نشت خون در وی اتفاق افتاده باشد.

در واقع در این شرایط فشار داخل مغز زیاد شده و سلول های مغزی با آسیب مواجه شده اند.

در این مواقع باید بیمار خیلی زود به بیمارستان منتقل شود تا از طریق جراحی رگ های خونریزی کننده بسته گردد.

سکته مغزی ایسکمیک

در این نوع سکته مغزی شریان ها و رگ های مغزی به دلیل وجود لخته خون یا چربی با انسداد مواجه شده اند و با عدم خونرسانی، سلول های آن قسمت از مغز می میرند و از بین می روند.

در این مواقع علائم کم کم در شخص بروز یافته و آشکار می‌شود که با مشاهده آنها باید سریع تر بیمار را به بیمارستان منتقل نمود.

علائم رخ داده در سکته هموراژیک شبیه سکته ایسکمیک‌ است اما میزان آن شدید تر بوده و کاملا ناگهانی رخ می دهد و سطح هوشیاری شخص را خیلی پایین می آورد.

اقدامات فوری هنگام مشاهده علائم سکته مغزی

• فوراً با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید: حتی اگر علائم خفیف یا گذرا باشند، منتظر نمانید؛ بگویید “مشکوک به سکته مغزی” تا تیم تخصصی سریع‌تر اعزام شود.
• زمان شروع علائم را دقیق یادداشت کنید: ساعت دقیق شروع علائم را بنویسید یا به خاطر بسپارید؛ این اطلاعات برای درمان دارویی درون‌رگی (تا ۴.۵ ساعت اول) حیاتی است.
• بیمار را حرکت ندهید و سر او را کمی بالا نگه دارید: بیمار را دراز بکشید و سر را حدود ۳۰ درجه بالا ببرید تا فشار روی مغز کم شود؛ هیچ غذا یا دارویی ندهید.
• اگر بیمار بیهوش شد، راه تنفس را باز کنید: سر را کمی به عقب خم کنید و فک را جلو بکشید؛ اگر تنفس نداشت، CPR را شروع کنید.
• لباس‌های تنگ را شل کنید و بیمار را آرام نگه دارید: از استرس بیشتر جلوگیری کنید و تا رسیدن اورژانس کنار بیمار بمانید.

متخصصان توصیه می‌کنند هرگز علائم را به خستگی یا سردرد معمولی نسبت ندهید.

اقدام سریع با روش‌های نوین درمانی می‌تواند بیمار را کاملاً به زندگی عادی بازگرداند و عوارض جبران‌ناپذیر را پیشگیری کند.

سوالات متداول

در این بخش به سوالاتی که ممکن است برای شما پیش آمده باشد پاسخ دادیم:

تفاوت علائم سکته مغزی در زنان و مردان چیست؟

در زنان علائم ممکن است خفیف‌تر و غیرکلاسیک باشند، مانند خستگی شدید، تهوع، تنگی نفس یا درد قفسه سینه، در حالی که مردان بیشتر علائم کلاسیک مانند ضعف عضلانی و اختلال گفتاری را نشان می‌دهند.

آیا سردرد شدید همیشه نشانه سکته مغزی است؟

نه همیشه، اما سردرد ناگهانی و شدید که با هیچ سابقه‌ای مطابقت ندارد، می‌تواند یکی از علائم سکته باشد و نیاز به مراجعه فوری دارد.

چگونه می‌توان تشخیص داد که یک ضعف ناگهانی مربوط به سکته است؟

اگر ضعف یا بی‌حسی ناگهانی یک سمت بدن، مشکل در گفتار، تاری دید یا اختلال تعادل با هم رخ دهد، احتمال سکته مغزی وجود دارد و باید سریعاً به اورژانس مراجعه شود.

آیا تهوع و استفراغ هم می‌تواند نشانه سکته باشد؟

بله، به ویژه در زنان و سالمندان، تهوع و استفراغ ناگهانی همراه با دیگر علائم می‌تواند هشداردهنده سکته باشد.

چه اقدام فوری برای کسی که علائم سکته دارد باید انجام داد؟

فرد باید فوراً به اورژانس منتقل شود و زمان طلایی برای درمان به‌سرعت طی شود، تماس با اورژانس مهم‌ترین قدم است.